Water verversen en filter schoonmaken zonder je bacteriën te doden

Waarom verversen

Je filter zet afval om, maar haalt het niet weg. Nitraat, fosfaat en allerlei stoffen die je niet meet stapelen zich op, terwijl mineralen juist opraken. Water verversen is de enige manier om dat recht te trekken. Een bak die alleen wordt bijgevuld gaat een tijd goed, en dan ineens niet meer.

Hoeveel en hoe vaak

Voor de meeste zoetwaterbakken werkt 25 tot 30 procent per week goed. Zwaar bezette bakken en plantenbakken met veel bemesting mogen naar 50 procent. Garnalenbakken houden van kleiner en rustiger: 10 tot 20 procent.

Liever elke week een beetje dan eens per maand heel veel. Grote, zeldzame waterwissels geven precies de schommelingen die je wilt vermijden.

Zo doe je het

1. Trek de stekker van de verwarming eruit en laat hem even afkoelen. Een heet element dat droogvalt kan barsten.
2. Poets eerst de ruiten, dan zuig je de losgekomen alg meteen mee weg.
3. Hevel het water af met een slang met bodemzuiger. Ga licht over het zand of prik in het grind. In een plantenbak met soil zuig je alleen het oppervlak af.
4. Vul bij met water dat ongeveer even warm is. Een verschil van een graad of twee is geen probleem.
5. Stekkers er weer in, en controleer of het filter weer loopt.

Nederlands kraanwater bevat normaal gesproken geen chloor, dus een waterverbeteraar is hier meestal niet nodig. Woon je ergens waar wel chloor of chloramine wordt toegevoegd, of is er net aan de leiding gewerkt, gebruik er dan een. Garnalenhouders in huizen met nieuwe koperen leidingen laten de kraan eerst een minuut lopen.

Het filter: zo min mogelijk

Hier gaat het vaak mis. In je filtermateriaal wonen de bacteriën die ammoniak en nitriet afbreken, zie de stikstofcyclus. Spoel je alles brandschoon, dan begin je in feite opnieuw.

• Maak het filter pas schoon als de doorstroming merkbaar terugloopt. Voor veel potfilters is dat eens per één tot drie maanden.
• Knijp sponzen uit in een emmer afgeheveld aquariumwater. Heet water of schoonmaakmiddel is uit den boze.
• Keramische ringen en ander biomateriaal spoel je hooguit even om, ook in aquariumwater.
• Vervang nooit alles tegelijk. Is een spons echt op, vervang dan de helft en de rest een maand later.
• Filterwatten zijn de uitzondering: die mag je gewoon weggooien en vernieuwen.
• Laat het filter niet uren stilstaan. Zonder zuurstofrijk water sterven de bacteriën af.

Doe een grote schoonmaak van het filter en een grote schoonmaak van de bodem niet in dezelfde week. Dan haal je op twee plekken tegelijk bacteriën weg.

Wat verder helpt

• Voer wat in een minuut of twee op is. Te veel voer is de grootste bron van vuil water.
• Haal dode bladeren en, hoe vervelend ook, dode vissen meteen weg.
• Kijk elke dag een minuut bij het voeren. Je ziet problemen dan dagen eerder dan op een teststrookje.

Op vakantie

Gezonde volwassen vissen kunnen een week zonder voer. Ververs vlak voor vertrek, maak het filter níét nog even schoon, en zet het licht op een tijdklok. Een voerautomaat is prima voor langer, maar test hem een week terwijl je thuis bent. Oppas-buren voeren uit liefde vrijwel altijd te veel, dus zet porties klaar.

In zoutwater gelden dezelfde principes, met bijvullen van verdampt water erbij. Zie je eerste zoutwaterbak.